Geskiedenis van Onze Rust

Marthinus Theunis Steyn
Staatspresident van den Oranje Vrijstaat

Ou Vrijstaat Wapen President MT Steyn Ou Vrijstaat Wapen

Op 4 Maart 1891 word Regter M.T. Steyn as President van die Oranje Vrystaat ingesweer en neem sy intrek in die Presidensie te Bloemfontein. In 1897 koop hy 'n plaas ten suide van Bloemfontein. Aan hierdie plaas, waar hy en sy familie in vrede kon verkeer, gee hy die naam "Onze Rust". Onze Rust sou in die jare voor die Anglo-Boeroorlog onlosmaaklik deel word van die Steyns se familielewe. Verskeie boomplant-programme word deur die President tussen 1897 en 1899 ondemeem. Die reusagtige Bloekombome ten weste van die opstal is getuies daarvan. Na die Jameson-inval (1896) sluit die Vrystaat en Transvaal 'n verdedigingsverdrag en stuur hulle geleidelik af op 'n gewapende stryd met Brittanje.

Met die ineenstorting van die Bloemfontein Konferensie (5 Junie 1899) word oorlog tussen Transvaal en Brittanje onafwendbaar. Die Vrystaat kom toe voor die keuse om die Verdrag met Transvaal te eer of te oneer. Sondag, 8 Oktober 1899, spandeer Pres. Steyn op Onze Rust. Daardie aand verklaar hy aan sy vrou "Ek sal veg vir vryheid en reg." Die volgende dag stuur Transvaal 'n ultimatum aan Engeland en op 11 Oktober 1899 breek die Anglo-Boereoorlog uit.

Teen Februarie 1900 begin die Boeremagte voor die Britse oormag terug te val. Skemeraand, 12 Maart 1900, beset Genl. French se beredemag Onze Rust. Die volgende oggend, die dag van Bloemfontein se val, nuttig Lord Roberts en Genl. French ontbyt op Onze Rust. Vir die res van die oorlog (Sept 1900 - Mei 1902) word Onze Rust deur die 'Dublin Fusiliers' as 'n "remount station" gebruik. Die opstal word deur hul offisiere betrek. Die vryheidstryd het die President se gesondheid in so mate geknak dat hy na die Vrede van Vereeniging (31 Mei 1902) Europa toe is vir mediese behandeling. In Maart 1905 keer die President met sy familie terug na Onze Rust. Op die vooraand van die Rebellie van 1914 besoek Generaals de la Rey en Christiaan Beyers, Onze Rust in 'n mislukte poging om die President se steun vir die Rebellie te bekom. Die Olienhoutboom waaronder hulle gesit het staan vandag as "Die Boom van Sameswering" bekend.

Op 28 November 1916 sterf die President terwyl hy die Oranje Vrouevereniging in Bloemfontein toespreek. Sondag, 3 Desember 1916, word hy aan die voet van die Vrouemonument ter ruste gelÍ. Vandag, vyf geslagte Steyns later, is Onze Rust nog steeds 'n SpieŽlbeeld van die glans, glorie en gasvryheid van die Vrystaat se Republikeinse era.

Onze Rust se woudtuin laat jou onwillekeurig na kaboutertjies en bergfeetjies wat wegkruipertjie speel soek. Dis koel en vreedsaam in die skadu's van die boomryke tuin voor die historiese Vrystaat opstal - 'n Sprokie oase.

Die lewendige Nasionale monument - Boom van Sameswering (Wilde Olyfboom) is nongeveer 480 jaar oud en het behoue gebly saam met bloekombome wat Pres. MT Steyn voor die boere oorlog geplant het op Onze Rust.

Meubels, foto's, boeke asook kombuisgoed in die herehuis en sy lewendige geskiedenis, uit die tyd toe MT Steyn en sy geliefde vrou, Tibbie, vanaf 1898 op Onze Rust gewoon het. Dit is steeds vandag se leefgoed en so deel van die nageslag soos asemhaal.

'n Roostuin blom in Oktober in 'n witgekalkte ringmuur agter die opstal. 'n Hele land irise wys ook hul skoonheid in Oktober (bolle natuurlik beskikbaar).

Die oorspronklike huis is in 1904 vergroot om sy familie te kon huisves en dit was op aandrang van hom dat dit deur verarmde boere behartig moes word. Die materiaal wat dus in die huis gebruik is, is van beskeie gehalte en sommige deure en kaggels staan skeef tot groot vermaak van die gaste.

Die huis is groot en ruim, die meubels van die plaas woning het behoue gebly omdat hulle tydens die oorlog in die Presidensie gestaan het. Die slaapkamers het koperbeddens en hemelbeddens en die ou kombuis se Oregon pine kaste staan nog steeds.

Alles is vandag nog in gebruik en die huis word steeds bewoon deur die Steyn familie, insluitende die vyfde geslag.

Terug na Bo